FÝBER OPTÝK (OPTÝK LÝFLER)

Fiber optik(Optik lifler), insanýn saç teli kalýnlýðýnda, izolasyonlu bir muhafaza içinde, cam elyaf ipliklerini içeren að kablosudur. Bu kablolar, modüle edilmiþ ýþýk dalgalarýný, çevresel þartlarýn aðýr olduðu (nem, rutubet, elektriksel alan parazitleri gibi) yerlerde uzun mesafelere taþýmak için tasarlanmýþtýr. 

Fiber optik kablolar üç kýsýmdan oluþur;

 

1-      Çekirdek(Nüve)

Iþýðýn iletildiði kablonun merkezidir. Kablonun türüne göre 8 ile 100 mikron arasýndadýr. Saf camdan yapýlmýþ, esnektir.(belirli sýnýrlar dahilinde eðilebilir)

 

2-      Kaplama (Kýlýf)

Çekirdeði saran, ýþýðýn iletilmesi sýrasýnda ýþýðý çekirdek içine yansýtan, indis oraný nüveye göre %1 daha düþük olan camdan yapýlmýþ dýþ optik malzemedir. Çekirdek etrafýnda bir nevi ayna görevi yapmaktadýr. Tipik olarak 125 mikrondur.

 

3-      Tampon Kaplama

Optik özelliði olmayan, fiberi darbe ve nemden koruyan plastikten ve polimer üretilmiþ kaplamadýr. Bir veya birden fazla katmaný olabilir.

Ýki tür fiber optik kablo vardýr.

-          Tek Modlu(Single Mode)

-          Çok Modlu(Multi Mode)

Tek modlu(Single Mode) fiber optikler daha küçük çekirdek(nüve) çapýna sahiptir (9 mikron). Iþýk iletim dalga boyu 1300 ve 1550 nanometredir.

Çok Modlu(Multi Mode) fiber optikler single mode fiberlere göre daha büyük çekirdek çapýna sahiptir (50-62.5 mikron) Iþýk iletim dalga boyu 850 ve 1300 nanometredir.

Fiber Optik kablolarýn metal kablolara göre,

                Avantajlarý,

-          Metal kablolara göre daha geniþ bant aralýðý sunmaktadýr. Bu da daha fazla veri taþýyabilme anlamýna gelir.

-          Fiber Optik Kablolar metal kablolara göre daha az parazitten etkilenmektedirler.

-          Metal kablolara göre daha ince ve hafiftirler.

-          Metal kablolara göre verileri daha uzun mesafeye kýsa sürede, kayýpsýz taþýyabilmektedirler.

 

Dezavantajlarý,

-          En büyük dezavantajý kullanýcýnýn gözünde montajýnýn pahalý olmasýdýr.( Metal kablolara göre daha uzun ömürlü kullaným olacaðýndan süreç göz önüne alýndýðýnda bu dezavantaj ortadan kalkmaktadýr)

-          Metal kabloya göre daha kýrýlgan bir tel’e sahip olmasýdýr.

-          Fusion splice yöntemi ile Splicer ile yapýlacaðýndan, bu iþi yapacak personelin deneyimli tecrübe sahibi olmasý gereklidir.

                                                     

Fiber Optik nasýl çalýþýr birde buna bakalým.

Daha basit anlatým için bir örnek vermek daha doðru olur. Uzun ve düz bir koridorda el feneri ile yolu aydýnlattýðýnýzý varsayalým. Düz koridor boyunca ýþýk huzmesi görülecektir. Burada sorun yoktur. Fakat koridor sonunda olan bir dönüþe yaklaþýldýkça, diðer koridora geçemiyecektir. Bunu dönüþ noktasýna bir ayna koyarak halledebiliriz. Düz koridor üzerinde sürekli dönüþler mevcut ise, her dönüþe koyacaðýmýz aynalarýn yardýmý ile ýþýðý diðer koridorlara geçirmiþ oluruz. Buda tam bir fiber optiðin çalýþma þeklini göstermektedir.

Fiber optik kabloya uygulanan ýþýk kaplama(kýlýf-ayna kaplý duvarlar) yansýyarak çekirdek içerisinden hareket edecektir. Kaplama(Kýlýf) indisi nüveden düþük(%1 gibi) olduðundan ýþýðý emmeyecektir. Bu þekilde ýþýk dalgasý uzun mesafelere gönderilebilir.

Bununla birlikte cam kirliliklerinden dolayý ýþýðýn çekirdek içerisinde bozulduðu görülür. Sinyalin kararlý olmasý ve camýn temiz olmasýna raðmen, camýn saflýðý ve ýþýðýn dalga boyuna göre kayýplara yol açtýðý görülmektedir.

                             

 

Fiber Optik sisteminde 4 ana bölüm bulunmaktadýr. Sýrasýyla,

-          Verici

Iþýk sinyallerini üretip, kodlar.

-          Fiber Optik Kablo

Bir mesafe boyunca ýþýk sinyallerini üretir.

-          Optik Rejeneratörü (Çok uzun mesafeler için)

Çok uzun mesafelerde sinyal kaybý olacaðýndan, ýþýk sinyalini arttýrmak için kullanýlýr.

-          Alýcý

Gelen ýþýk sinyalini alýr, çözer ve ulaþýlacak sisteme aktarýr.

Fiber Optik sadece haberleþme, veri iletiþi, ses ve görüntü aktarýmý ile sýnýrlý kalmamýþ. Týp saðlýk sektöründe, mekanik görüntüleme ( roketler, uzay mekikleri, arabalar, uçaklar gibi ) sistemlerde, kanilazasyon hatlarýnýn incelenmesi gibi daha birçok sektörde kullanýlmaktadýr.

OPGW (Optical Ground Wire)

OPGW yüksek gerilim enerji hatlarýnda rüzgar, buz yükü, zor çevresel þartlara ve mekanik gerilimlere  dayanýklý fiber optik kablo türüdür.

OPGW kablo yapýsý olarak, çelik ve alüminyum tel tabakalarý ile çevrelenmiþ, içerisinde bir veya daha fazla optik liflerin dâhil edilmesi ile oluþturulmuþtur.

Tipik OPGW kablolar yüksek hýzlarda uzun mesafelerde iletiþim saðlayan, düþük kayýplar ile çalýþabilen tek modlu fiberlerden oluþmaktadýr. OPGW kablolar dýþ görünüm olarak ACSR(Çelik Özlü Alüminyum Ýletkenlere benzemektedir.

Ýletiþim aracý olarak OPGW gömülü fiber optik kablolara göre bazý avantajlarý mevcuttur. Kilometre baþýna düþen maliyeti düþüktür.  OPGW nin yüksek gerilim enerji kablolarýnýn üstünde olmasý dolayýsýyla temasýn müdahalenin zor olmasý koruyucu bir etkendir. Gömülü fiber optik kablolarda ise her türlü kazý çalýþmasý, yol geçmesi, drenaj sistemleri gibi tadilat iþlerinde hasar görme oraný yüksektir.  Önceden enerji iletim hattý için  kamulaþtýrýlmýþ yada hat izinlerinin olmasýndan dolayý, herhangi baþka hat izinlerinin alýnmasý gerekmediðinden, zaman ve maliyet yükü düþüktür.

OPGW kablolarýnýn iki amaç ile kullanýlmaktadýr.

-          Enerji nakil hattýnýn statik, yýldýrým, faz hatalarýndan dolayý oluþabilecek arýzalarýn topraklanmasý için,

-          Telekomünikasyon, haberleþme (Ses, veri, görüntü gibi) alýþ veriþinde.

Yüksek gerilim hatlarýnda haberleþme birkaç sebepten yapýlmaktadýr.

-          Elektrik Ýletim Hattýný koruma,

-          Ýletim Hattýnýn Kontrolü,

-          Kurum kendi amaçlarý için yüksek hýzlarda veri, ses ve görüntü haberleþmesi için,

-          Üçüncü þahýs veya kurumlara kiralanabilir

 

 

Üç çeþit OPGW kablosu bulunmaktadýr. Tüm çeþit OPGW ler -40 ile +85 derece aralýklarýnda çalýþabilmektedir.

-         AlumaCore Optik Topraklama Kablosu,

Merkezi alüminyum tüplü elyaf korumalý uzun vadede güvenilirlik saðlamaktadýr. 144 core fiber optik’e kadar kullanýlmaktadýr. Ekleme iþini kolaylaþtýrmak için renk kodlu tampon tüpler kullanýlýr.

 

-         CentraCore Optik Topraklama Kablosu,

12mm çapýnda hafif merkezi tüplüdür. 72 core fiber optik’e kadar kullanýlmaktadýr. Bugünkü enerji iletim hatlarýnda çap ve aðýrlýðýndan dolayý çoðunlukla kullanýlan tiptir.

 

-         HexaCore Optik Topraklama Kablosu,

Çevresel ve Coðrafi þartlara göre koruma amaçlý olarak paslanmaz çelik tüp, alüminyum kaplý çelik tel yada alüminyum alaþýmlý teller ile çok katmanlý yapýlmaktadýr.  432 core yada daha yüksek corelara kadar çýkabilmektedir. Referans sayfamýzdan Teiaþ Ermenek Özel Bölge OPGW sonlandýrmasý bu kablo için çok güzel bir örnektir.